درمانی نوین در جهت افزایش سطح هموگلوبین بزرگسالان و جنینی

درمانی نوین در جهت افزایش سطح هموگلوبین بزرگسالان و جنینی

اخبار, مطالب و مقالات علمیدر خرداد 16, 1400

محققان در بیمارستان کودکان فیلادلفیا (CHOP) درحال پژوهش برای یک درمان امیدبخش برای اختلالات خونی مانند بیماری سلول داسی شکل و بتا تالاسمی می‌باشند که می‌تواند با فعال‌سازی تولید هموگلوبین جنینی و بزرگسالان، سطح هموگلوبین را افزایش دهد. محققان با استفاده از یک وکتور ویروسی مهندسی‌شده برای فعال‌سازی مجدد تولید هموگلوبین جنینی، سرکوب هموگلوبین جهش‌یافته و تأمین هموگلوبین مورد نیاز بزرگسالان، رویکردی را ایجاد کردند که می‌تواند هموگلوبین بیشتری را از طریق یک ناقل واحد تولید کند. نتایج این تحقیقات در مجله Haematologica در تاریخ 27 می 2021 منتشر شده است.

تاکنون، محققان در حال بررسی یکی از دو روش برای درمان اختلالات خونی مانند بیماری سلول داسی شکل یا بتا تالاسمی بوده‌اند: اضافه کردن یک نسخه کاربردی از ژن هموگلوبین بزرگسالان، یا افزایش تولید هموگلوبین جنینی. در این مطالعه محققان بیمارستان فیلادلفیا برروی هر دو راه‌حل درمانی به طور همزمان تحقیقات را انجام دادند که فرصتی برای تولید هموگلوبین بیشتر در هر بیمار در این بیماران فراهم می کند.

بیماری سلول‌های داسی شکل و بتا تالاسمی از اختلالات ژنتیکی خونی است که در اثر خطا در بیان ژن‌های هموگلوبین، پروتئینی که در گلبول‌های قرمز خون یافت می‌شود و اکسیژن را از ریه‌ها به بافت‌های بدن منتقل می‌کند، رخ می‌دهد. در رحم ، ژن گاما-گلوبین هموگلوبین جنینی تولید می‌کند، اما پس از تولد، این ژن خاموش می‌شود و ژن بتاگلوبین روشن می‌شود و هموگلوبین بزرگسال را تولید می‌کند. بیماران مبتلا به بیماری کم خونی داسی شکل و بتا تالاسمی دارای جهش در ژن بتاگلوبین هستند که منجر به تولید هموگلوبین جهش‌یافته و در نتیجه عوارض جدیدی آن از جمله تأخیر در رشد و زردی، دردهای بالینی، فشار خون ریوی و سکته مغزی را شامل می‌شوند.

تحقیقات فعلی بر روی درمان این اختلالات خونی چه از طریق افزایش هموگلوبین جنینی یا اضافه کردن یک نسخه کاربردی از هموگلوبین بزرگسالان از طریق ژن درمانی متمرکز شده است. با این حال ، هر دو این رویکردها محدودیت‌هایی دارند و هیچ یک به عنوان یک رویکرد کاملاً درمانی ثابت نشده است.

به منظور افزایش سطح هموگلوبین در یک روش درمانی ، محققان این دو تاکتیک را در یک عامل ژن درمانی (gene therapy vector) واحد ترکیب کردند. برای انجام این کار، آنها بر روی یک عامل رونویسی به نام BCL11A متمرکز شدند، که به طور موثر عملکرد و پروسه‌ای را که تولید هموگلوبین جنینی را خاموش می کند و تولید هموگلوبین بزرگسالان را فعال می کند، کار می‌کند. محققان فرض کردند که اگر آنها بتوانند از یک وکتورمهندسی شده برای سرکوب ژن BCL11A استفاده کنند که باعث می شود تولید هموگلوبین جنینی روشن شود و تولید هموگلوبین جهش یافته بزرگسالان غیرفعال شود، درعین حال یک نسخه کاربردی از ژن بتاگلوبین اضافه کنند که، می توانند تولید هموگلوبین بیشتر را تامین نماید.

محققان در رده‌های سلولی بیماران مبتلا به بیماری داسی شکل و بتا تالاسمی کار کردند، وکتور مهندسی‌شده را آزمایش کردند – که شامل ژنی برای هموگلوبین بزرگسالان و توالی microRNA است که هدف آن BCL11A است – و دریافتند که وکتور قادر است میزان همگلوبین جنینی و هموگلوبین بزرگسالان به طور همزمان در شرایط آزمایشگاهی را بالا ببرد. اگرچه BCL11A کاملاً knocked down نشده بود، اما این سرکوب برای کاهش تولید هموگلوبین بزرگسالان جهش یافته کافی بود. با بالا بردن میزان هموگلوبین بزرگسالان جنینی و عملکردی، وکتور قادر به تولید هموگلوبین عملکردی بیشتری نسبت به ناقل بیان‌کننده بتاگلوبین به تنهایی، بود است.

مطالعات آینده با استفاده از ناقلین (Vectors) حتی قوی‌تری كه در آزمایشگاه‌های تحقیقانی این مرکز توسعه داده و اخیراً منتشرشد، این روش را ارزیابی می‌كنند. این مرکز تحقیقاتی امیدوار است با ترکیب این دو فناوری یک وکتور قدرتمندتر یسازند که بتواند سطح درمانی هموگلوبین را برای این بیماران فراهم کند. این تحقیق توسط برنامه CuRED Frontier در CHOP پشتیبانی شده است، كه به یافتن روشهای درمانی جدید و بهبود یافته برای بیماریهای خونی مانند بیماری سلول داسی شکل و بتا تالاسمی اختصاص دارد.

بیماری سلول داسی شکل و تالاسمی بتا چگونه تشخیص داده می‌شوند؟

علاوه بر شرح حال طبی کامل و معاینه فیزیکی روش‌های تشخیص این مشکلات خونی عبارتند از : آزمایش‌های خونی شامل بررسی آزمایش CBC، الکتروفورزهموگلوبین به همراه آزمایش‌های ملکولی.

هم اکنون غربالگری آزمایش خون نوزادان به منظور شروع درمان هرچه سریعتر صورت می گیرد. تشخیص اولیه جهت درمان پیشگیری کننده عوارض غیرقابل جبران این بیماری بسیار حیاتی است.

منابع:

دیدگاه خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *